Sakarca

0
328
misafir kalemler, misafir kalem
misafir kalemler, misafir kalem

 Sakarca…

      Hemen herkes bilir, köylerimizde baharda döneminde yetişen bir bitkidir sakarca. Peki, bu sakarcanın ismi acaba nereden geliyor hiçbir fikrimiz var mı?

       Biz biraz araştırma yaptık.

Öncelikle Türk Dil Kurumu’nun internet sitesine girip sakarca kelimesinin anlamı sorguladık. Hepimizin de bildiği, kullandığı sakar kişi anlamına gelen bir açıklamayla karşılaştık. O açıklama şöyleydi: “Sık sık küçük, önemsiz kazalar yapan (kimse)”

       Bu anlamıyla köylerimizde yetişen ve ismine sakarca dediğimiz bitkinin arasında bir bağlantı kuramıyoruz ama bir diğer açıklama fikir yürütmemize yardımcı oluyor.

       O açıklamaya geçmeden önce bitkiyi bilmeyenler için sakarcanın resmini çizelim.

       Sakarca bahar aylarında yetişen, yeşil ince yaprakların tam ortasında bembeyaz çiçeği olan soğanlı bir bitkidir. Özellikle burada yeşil yapraklarının ortasında beyaz çiçeğinin olması önemli noktalardan biri bizce.

        Şimdi Türk Dil Kurumunun “sakarca” kelimesi için yapmış olduğu ikinci açıklamaya gelelim. Bu açıklama da şöyle: “ Bazı hayvanların, özellikle atların alınlarında bulunan beyaz leke.”

        Karadeniz’de, köylerimizde ikinci açıklamayla ilgili örneklere daha çok rastlıyoruz ki biz de birkaç örnek verelim bu durumu.

        Köyümüzde Çömlekçi Deresinin üst kısmında Mustafa Öztürk’e ait bir bahçe adı olan “Sakar Taşı”.

Peki, özelliği nedir?

        Büyük bir taş, her tarafı siyah ve sadece ortasında bir bölümünde küçük bir parça beyazlık var. İsminin sakar taşı olması bundan kaynaklanıyor.      Türk Dil Kurumu’nun açıklamasıyla çok uyumlu bir örneğimiz daha var. Köylerimizde ineğin alnının ortasında bir beyazlık varsa bu ineğe de sakar inek diyoruz.

Ve simsiyah saçlı biri, alın bölgesinde saçında bir parça beyazlık varsa bu da saçın sakarı oluyor ki büyüklerimizi bunu gösterdiğimizde; onun sakarı var diyorlar.

Türk Dil Kurumunun açıklaması ve bizim örneklerimiz ve bitkinin şeklini düşündüğümüzde arasında bir bağ olabileceği düşüncesindeyim. Açıklamada ve örneklerimizde bir bütünün ortasında yer alan beyazlık olarak gösterdik sakarı.

Şimdi tekrar bitkinin şeklini kafamızda canlandıralım; yemyeşil yaprakların ortasından çıkmış bembeyaz bir çiçek. Sakarca ismini koyan ya da söyleyen kişi de bizim gibi düşünmüş olabilir.

Ben düşündüm ve böyle bir sonuca ulaştım, bu yazımda da sizlerle paylaşmak istedim. Kayda değer bir bilgi midir? Bence neden olmasın…

Yazı: Murat Öztürk